Jelita jako drugi mózg – jak zdrowy układ trawienny wpływa na nasze samopoczucie?

Jelita i mózg – jak działają w duecie?

Układ pokarmowy i ośrodkowy układ nerwowy komunikują się poprzez tzw. oś jelitowo-mózgową. Jest to skomplikowany system nerwowy i hormonalny, w którym kluczową rolę odgrywa mikrobiota zamieszkująca jelita. Uczestniczy ona w produkcji wielu substancji bioaktywnych, które mogą wpływać na nastrój, zdolności poznawcze i reakcję na stres. Należą do nich m.in.:

• serotonina,
• dopamina,
• GABA (kwas gamma-aminomasłowy),
• krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe (SCFA).

Komunikacja jest dwukierunkowa – stres czy długotrwałe napięcie emocjonalne zmieniają skład mikrobioty, z kolei zaburzenia jej składu mogą wpływać na funkcjonowanie ośrodkowego układu nerwowego, co sprzyja obniżeniu nastroju.

Zdrowe jelita a dobry nastrój

Równowaga mikrobiologiczna przewodu pokarmowego jest niezbędna dla prawidłowego działania osi jelitowo-mózgowej. Bakterie uczestniczą w produkcji kwasów SCFA, które odżywiają komórki nabłonka jelitowego, wspierają integralność bariery jelitowej i modulują odpowiedź immunologiczną. Kiedy ta równowaga zostaje zaburzona, dochodzi do tzw. dysbiozy – zjawiska, które zwiększa przepuszczalność jelit, może nasilać stan zapalny i tym samym wpływać na układ nerwowy^[1].

Jak dbać o jelita, żeby wspierać samopoczucie?

Najważniejsza jest zrównoważona dieta – bogata w warzywa, owoce, pełnoziarniste produkty zbożowe i fermentowane pokarmy. To one dostarczają prebiotyków (czyli pożywki dla mikrobioty) i wspierają rozwój korzystnych bakterii jelitowych. Dobrym rozwiązaniem jest również włączenie doustnych probiotyków, szczególnie w okresach nasilonego stresu czy napięcia nerwowego, a także po antybiotykoterapii.

Równie istotny jest styl życia. Regularna aktywność fizyczna, odpowiednia ilość snu i unikanie przewlekłego stresu sprzyjają utrzymaniu prawidłowego składu mikrobioty. Nawet niewielkie zmiany w codziennym jadłospisie czy sposobie spędzania wolnego czasu mogą przełożyć się na poprawę samopoczucia.

Leki łagodzące dolegliwości trawienne

Zaburzona równowaga mikrobioty sprzyja gromadzeniu się w jelitach nadmiaru gazów. Ich obecność przyczynia się do szeregu dolegliwości, takich jak wzdęcia, uczucie pełności, dyskomfort, a nawet ból.

Doraźnie w takich sytuacjach pomocny bywa symetykon – to związek zmniejszający napięcie powierzchniowe pęcherzyków gazu w przewodzie pokarmowym. Pod jego wpływem pękają, a ich zawartość rozprasza się w treści jelitowej, skąd może zostać wchłonięta lub wydalona na zewnątrz.

Tabletki na wzdęcia z symetykonem są całkowicie obojętne dla organizmu – nie ulegają żadnym reakcjom chemicznym, nie wpływają na mikrobiotę ani procesy trawienne i nie wchłaniają się do krwiobiegu. Dzięki temu mogą być bezpiecznie stosowane nawet u kobiet w ciąży czy osób o wrażliwym przewodzie pokarmowym^[2].

Jak się okazuje, zdrowe jelita gwarantują nie tylko prawidłowe trawienie, ale i dobre samopoczucie oraz większą odporność na stres. Dbając o ich kondycję, wspieramy nie tylko układ pokarmowy, ale też równowagę psychiczną.

^[1] Gulas, E., Wysiadecki, G., Strzelecki, D., Gawlik-Kotelnicka, O., & Polguj, M. (2018). Jak mikrobiologia może wpływać na psychiatrię? Powiązania między florą bakteryjną jelit a zaburzeniami psychicznymi. Psychiatria Polska, 52(6): 1023-1039.

^[2]Burta, O., Iacobescu, C., Mateescu, R. B., Nicolaie, T., Tiuca, N., & Pop, C. S. (2018). Efficacy and safety of APT036 versus simethicone in the treatment of functional bloating: a multicentre, randomised, double-blind, parallel group, clinical study. Translational Gastroenterology and Hepatology, 3, 72.