Zespół cieśni nadgarstka – objawy, diagnoza i leczenie

Zespół cieśni nadgarstka – objawy, diagnoza i leczenie

Zespół cieśni nadgarstka (zespół kanału nadgarstka) to złożone schorzenie, z którym boryka się coraz większa liczba pacjentów. Wszystko ze względu na ciągłą eksploatację dłoni i ich drobnych, delikatnych struktur podczas codziennych obowiązków. Obecnie coraz więcej czasu spędzamy przed komputerem i urządzeniami mobilnymi. Podczas ich użytkowania nadwyrężamy ręce i nadgarstki. Przeciążenia te najczęściej są powodem występowania bardziej skomplikowanych schorzeń.

Kanał nadgarstka jest stosunkowo cienki, a w jego wnętrzu znajduje się bardzo wiele struktur. Są to m.in. delikatne naczynia krwionośne, ścięgna, mięśnie i nerwy. Sprzyja to powstawaniu obrzęku i stanu zapalnego, zwłaszcza w przypadku nadmiernego obciążania dłoni. Zespół cieśni nadgarstka jest zatem przypadłością, która zwykle zależy od czynników środowiskowych, w jakich żyje i pracuje pacjent. Bagatelizowanie pierwszych dolegliwości bólowych przyczynia się do szybkiego i dynamicznego rozwoju choroby.

Zespół cieśni nadgarstka – objawy

Obrzęk i stan zapalny zwykle dotyczy nerwu pośrodkowego. Zmniejszenie ilości dostępnego miejsca w kanale powoduje bezpośrednie podrażnienie nerwu i występowanie bólu oraz ograniczenie ruchomości w stawie. Widoczne drżenie lub osłabienie ręki może być wynikiem złego odżywienia nerwu, a co za tym idzie, jego nieprawidłowego funkcjonowania. Nieleczony zespół cieśni nadgarstka może doprowadzić nawet do zaniku mięśni i zmiany wyglądu zewnętrznego rąk oraz dłoni.

Dla pacjenta istotny wydaje się fakt, że dolegliwości nasilają się powoli, ale odczuwalnie. Początkowo ból jest uciążliwy dla pacjenta wyłącznie podczas wykonywania danej aktywności lub bezpośrednio tuż po jej zakończeniu. W późniejszych stadiach zaostrzenia choroby pacjent odczuwa ból również w nocy. Dokuczają mu ponadto parestezje, traci precyzję wykonywanych ruchów, wypuszcza przedmioty z ręki, ma trudności z prawidłowym chwytem i jego siłą. Deficyty ruchowe są szczególnie uciążliwe dla tych pacjentów, którzy na co dzień zmuszeni są wykonywać pracę manualną, precyzyjną lub wymagającą użycia odpowiedniej siły rąk i dłoni.

Zespół cieśni nadgarstka – diagnostyka

W celach diagnostycznych należy udać się do lekarza już w przypadku zauważenia pierwszych niepokojących objawów. Specjalistą tym może być nawet internista, lekarz medycyny rodzinnej, który po wstępnym wywiadzie z pacjentem i jego badaniu skieruje go do odpowiedniego specjalisty. Zwykle jest nim specjalista traumatologii narządu ruchu, ortopeda lub chirurg. Przeprowadza on wywiad, wykonuje kilka testów, które prowokują wystąpienie objawów charakterystycznych dla zespołu cieśni nadgarstka. Lekarz wykorzystuje w tym celu głównie test Phalena, odwrócony test Phalena, Tinela i Durkana. W razie konieczności pacjenta kieruje się również na badanie USG, RTG lub EMG (przewodnictwa nerwowego). Wymienione formy diagnostyki zwykle wystarczają, by potwierdzić rozpoznanie.

Badania obrazowe potwierdzają obecność struktur, które mogą przyczyniać się do drażnienia nerwu pośrodkowego. W przypadku szczególnie zaawansowanych objawów choroby lekarz może zlecić również wykonanie rezonansu magnetycznego. Takie postępowanie jest uzasadnione zwłaszcza gdy u pacjenta stwierdzono występowanie chorób współistniejących.

Możliwości leczenia

W przypadku stwierdzenia początkowego stadium choroby i niewielkiego nasilenia objawów zaleca się podjęcie działania zachowawczego, w celu uniknięcia operacji. Lekarz zaleca stosowanie ortezy, której zadaniem jest odciążyć przeciążone pracą struktury dłoni. Powinno się ją nosić przez okres 4-8 tygodni, pod ścisłą kontrolą lekarza. Równocześnie należy zadbać o odpowiednią jakość i higienę wykonywanych na co dzień ruchów. Pacjent powinien unikać tych aktywności, które powodują występowanie dolegliwości lub ich nasilenie. Terapią z wyboru jest również leczenie farmakologiczne, które może wesprzeć pacjenta podczas pierwszego etapu rozwoju choroby. Środki uśmierzające ból przynoszą krótkotrwałą ulgę, jednak znacznie polepszają poziom jakości życia pacjentów.

W przypadku stwierdzenia braku efektów leczenia zachowawczego i dalszego postępu choroby zaleca się niezwłoczne wykonanie interwencji chirurgicznej. Krótki i bezbolesny zabieg uwolnienia cieśni odbarcza struktury nerwowe i umożliwia mechaniczne poszerzenie kanału. Dzięki temu nadgarstek ma szansę ponownie funkcjonować w sposób prawidłowy.

Niezbędnym elementem procesu leczenia, niezależnie od wybranej metody, jest fizjoterapia i ścisła współpraca pacjenta z fizjoterapeutą. To najdłuższy i najbardziej rozbudowany etap leczenia zespołu cieśni nadgarstka. W celu przywrócenia zdrowia pacjentom i pełnej sprawności dłoni fizjoterapeuci stosują terapię manualną i zabiegi fizykalne. Demonstrują ćwiczenia, jakie należy powtarzać systematycznie w warunkach domowych, umożliwiają odbycie sesji terapeutycznych z zastosowaniem ultradźwięków, lasera, pola magnetycznego, elektrostymulacji nerwowej, hydroterapii i krioterapii. Takie działanie terapeutyczne znacznie zmniejsza ryzyko nawrotu schorzenia.

Chirurgiczne leczenie zespołu cieśni nadgarstka

W celu dotarcia do struktur znajdujących się wewnątrz kanału nadgarstka i oceny ich stanu, wykonuje się niewielkie nacięcie tkanek w poprzek nadgarstka. W ten sposób dochodzi do celowego uszkodzenia więzadła poprzecznego nadgarstka. Zabieg dekompresji zwykle przebiega szybko i sprawnie. Trwa od 40 do 60 minut i wykonywany jest w gabinecie zabiegowym lub sali operacyjnej. Przed wykonaniem pierwszego cięcia skalpelem pole operacji ulega sztucznemu niedokrwieniu. W tym celu na ramię pacjenta zakłada się opaskę uciskową. Takie działanie minimalizuje ryzyko nadmiernego krwawienia podczas operacji oraz zapobiega występowaniu powikłań.

Po odsłonięciu nerwu pośrodkowego chirurg lekarz przecina i częściowo usuwa tkanki powodujące jego ucisk. Po zabiegu na ranę zakłada się kilka szwów, co korzystnie wpływa na przebieg gojenia się rany i wygląd późniejszej blizny. W przypadku każdej interwencji chirurgicznej pacjent może skarżyć się na wystąpienie objawów niepożądanych. Zespół cieśni nadgarstka najczęściej operuje się bez komplikacji. Jeśli występują, są zwykle niegroźne i związane z dolegliwościami bólowymi lub dyskomfortem pacjenta. Chorzy rzadko skarżą się na ból nadgarstka, który utrudnia rehabilitację, jego obrzęk, zaburzenia czucia i bliznowacenie rany.

Zalecenia po zabiegu

Ściśle przestrzegając zaleceń lekarskich, dotyczących przebiegu okresu rekonwalescencji, można zniwelować ryzyko wystąpienia objawów niepożądanych po zabiegu. Główną radą lekarza jest oszczędzanie dłoni i ręki oraz unikanie wykonywania nie tylko obciążających, ale i gwałtownych ruchów. Wskazane jest ponadto stosowanie wyższego ułożenia ręki względem pozostałych części ciała. W tym celu pacjent powinien podwieszać przedramię na temblaku lub chuście trójkątnej. Takie działanie pozwala uniknąć wystąpienia nadmiernego obrzęku rany i dłoni, jednocześnie ją odciążając i wspomagając jej ukrwienie. Ranę operacyjną powinno się codziennie wietrzyć, przemywać, a opatrunek zmieniać na czysty i jałowy. Niedopuszczalne jest tarcie, drapanie i celowe uszkadzanie rany operacyjnej. Takie działanie może doprowadzić do wystąpienia zakażenia.

Podczas codziennej higieny i pielęgnacji skóry należy powstrzymać się od stosowania bezpośrednio na ranę kremów, maści i nadmiernego moczenia rany. Należy ponadto stosować dietę pooperacyjną, przyjmować zalecone leki oraz dbać o odpowiednią podaż witamin i substancji odżywczych. Kontrola rany operacyjnej powinna się odbyć po upływie 14 dni po wykonaniu zabiegu. Rehabilitację zaleca lekarz prowadzący, biorąc pod uwagę indywidualne możliwości i preferencje pacjenta. Ocenia stopień wygojenia się rany, wygląd blizny, ruchomość stawu i na tej podstawie kieruje pacjenta na odpowiednie zabiegi.

Źródło:

https://www.mp.pl/pacjent/reumatologia/choroby/140129,zespol-ciesni-nadgarstka

https://www.physiotutors.com/pl/carpal-tunnel-syndrome/