Zaćma! Problem 450 tys. Polaków!

Prof. dr hab. n. med. Marek Rękas,
Kierownik Kliniki Okulistyki w Wojskowym Instytucie Medycznym w Warszawie
Konsultant w Szpitalu Specjalistycznym Centrum Medycznego MAVIT w Warszawie

Zaćma jest chorobą, która w znacznym stopniu upośledza wzrok, dotyka ok. 450 tys. Polaków. Jednak ogólna wiedza pacjentów na temat leczenia tego schorzenia wciąż wydaje się niewielka. Panie Profesorze, zaczynając od początku, a jednocześnie odpowiadając na pytanie osób kontaktujących się z naszym portalem bezpiecznyzabieg.pl – jak wygląda samo przygotowanie do zabiegu i na co warto zwrócić uwagę?

Przede wszystkim celem leczenia zaćmy powinno być nie tylko to, aby pacjent otrzymał dobry poziom leczenia, ale także, aby nie spędzał w klinice dłużej niż 3 godziny. To znacząco wpływa na komfort operacyjny pacjenta. Obecnie dąży się do tego, aby procedura usunięcia zaćmy była krótka, bezpieczna i małoinwazyjna. Operacja trwa ok. 10-20 minut. W nowoczesnych ośrodkach w procesie przygotowania do zabiegu i uzyskania mydriazy – rozszerzenia źrenic – stosuje się metodę jednorazowego zakraplania oczu za pomocą śródoperacyjnych leków rozszerzających źrenice – co znacznie skraca całkowity pobyt pacjenta w szpitalu – ale to nie jedyna korzyść.

Jakie inne zalety ma zastosowanie nowej procedury przygotowania pacjenta do zabiegu?

Przede wszystkim nowa procedura pozwala zmniejszyć dawki substancji rozszerzającej źrenice oraz zapewnić mniejsze wchłanianie ogólnoustrojowe leku. Bezpośrednio przekłada się to na zminimalizowanie efektów niepożądanych takich jak, np.: nadciśnienie, omdlenia, arytmia czy zawał mięśnia sercowego – co zdarza się w przypadku stosowania klasycznych kropli. Wpływ na bezpieczeństwo ma całość działań podejmowanych w nowoczesnych placówkach w ramach efektywnej i skoordynowanej opieki nad pacjentem. Zalicza się do tego zarówno kompleksowa opieka pacjenta przed- i pooperacyjna, a także sprawne monitorowanie wszystkich ewentualnych zdarzeń niepożądanych.

Wracając do procedury, na czym polega zabieg zaćmy i jak przebiega?

Zabieg usunięcia zaćmy polega na wymianie naturalnej soczewki na sztuczną soczewkę wewnątrzgałkową. Najczęściej stosowaną metodą jest fakoemulsyfikacja, czyli ultradźwiękowe rozdrobnienie zmętniałej soczewki. Zostaje ona rozbita i wypłukana z oka za pomocą specjalnego aparatu – fakoemulsyfikatora. Metoda jest małoinwazyjna – cały proces odbywa się przez niewielkie nacięcie i tu dąży się do tego, aby było ono jak najmniejsze, gdyż przyśpiesza to procesy regeneracyjne. Kiedyś nacięcie wynosiło 3,5 mm obecnie to nawet 2,0-2,2 mm. Po soczewce własnej pozostaje cienka torebka soczewki, co pozwala na wszczepienie soczewki sztucznej. Ma ona spełniać funkcję naturalnej soczewki, czyli skupiać światło na siatkówce, aby uzyskać prawidłowe widzenie.

Skoro soczewka chora jest zamieniana na nową, to dobór soczewki ma duże znaczenie.

Zdecydowanie dobór odpowiedniej sztucznej soczewki jest bardzo ważny i znacząco wpływa na poprawę komfortu życia pacjenta po operacji. Jednak tylko w przypadku odpłatnego zabiegu pacjent ma wpływ na wybór soczewki. W czasie procedury wykonywanej w ramach NFZ implantowana jest soczewka jednoogniskowa, która spełnia wymogi dobrego widzenia jedynie z bliska lub z daleka, wówczas po operacji konieczne jest stosowanie korekcji okularowej. Podczas operacji wykonanej prywatnie możliwe jest zastosowanie multifokalnej soczewki dedykowanej dla konkretnego pacjenta. Do najbardziej popularnych należą soczewki wieloogniskowe, które dają szansę na dobre widzenie z każdej odległości.

W takim razie jakie soczewki ma obecnie do wyboru pacjent, który decyduje się na prywatny zabieg?

Możliwości obecnie jest wiele. Oprócz wspomnianych soczewek wieloogniskowych mamy do dyspozycji nowej generacji soczewki – trifokalne, które zapewniają komfortowe widzenie nie tylko do dali i bliży, lecz także do odległości pośrednich, czyli ok. 60 cm. Dzięki nowoczesnym soczewkom, możliwe jest jednoczesne leczenie zaćmy i korekcja astygmatyzmu. Pacjentom z astygmatyzmem są wszczepiane soczewki toryczne, dzięki którym następuje znaczna poprawa ostrości wzroku. Pacjent z astygmatyzmem ma też do dyspozycji soczewki multifokalne toryczne, które umożliwiają korygowanie zarówno starczowzroczność i astygmatyzmu. Efekt widzenia w dobrze dobranych wieloogniskowych soczewkach wewnątrzgałkowych, jest znacznie lepszy niż w okularach. Po operacji zaćmy można więc widzieć bez okularów lepiej niż przed wystąpieniem choroby.

Proszę pamiętać, że tylko lekarz operujący może dobrać soczewkę na wizycie kwalifikującej do zabiegu.

~artykuł informacyjny, napisany przez Prof. dr hab. n. med. Marek Rękas